1 2 3 4

Fort Lyck – twierdza na wyspie Czarci Ostrów

Jedną z wielu atrakcji turystycznych naszych okolic jest Jezioro Śniardwy z dwoma wysepkami. Wyspa Czarci Ostrów i Wyspa Pajęcza, położone są w południowo-zachodniej części tego rozległego jeziora. Wyspa Czarci Ostrów była wykorzystywana przez człowieka już od wczesnego średniowiecza. Pruscy Galindowie umieścili na niej jedno ze swoich głównych miejsc pogańskiego kultu. Znajdowały się tu także liczne cmentarzyska, o czym świadczy wiele urn ciałopalnych wydobytych przez archeologów. Niestety, wszelkie zewnętrzne ślady bytności Galindów zostały już całkowicie zatarte.

Już w 1744 roku, polski arianin w służbie pruskiej, J. W. Suchodolec uczestniczył w wykonaniu projektu technicznego połączenia kanałami głównych jezior i rzek mazurskich. Zrealizowano go w latach 1764/65. Było to rozwinięcie wcześniejszych planów jego poprzednika J. Naronowicza-Narońskiego, kartografa i znakomitego znawcy ówczesnej inżynierii wojskowej. Wśród jego projektów znajdujemy także nowoczesne zamki bastejowe i bastionowe, lokowane dość często na wyspach. Jest więc prawdopodobne, że projektując drogę wodną Bałtyk - Mazowsze Naroński uwzględniał w swoich planach potrzebę wybudowania wśród mazurskich jezior nowoczesnej fortecy. Zamierzenie to po wielu latach postanowił urzeczywistnić król Prus - Fryderyk II Hohenzollern, znany powszechnie jako Fryderyk Wieki.

Najważniejszym zadaniem była budowa twierdzy nad Wisłą w Grudziądzu (1776-90). Pomocnicze zadanie wyznaczono założeniu „ufortyfikowanego, wojskowego magazynu żywnościowego" we wschodniej części Prus. Nazwano ją Fortem Ełk (niem. Fort Lyck) i ulokowano na wyspie Czarci Ostrów. Budowę nowych umocnień rozpoczęto w 1784 roku, a ukończono wg różnych źródeł w 1786 lub 1788 roku. Zadecydowano także jednocześnie o likwidacji starszych, bastionowych fortyfikacji Pisza (1787 r.). Twierdza nigdy nie uczestniczyła w bezpośrednich działaniach wojennych.

Południowo-wschodnie obszary Prus były wówczas tyko raz zaatakowane w rejonie Jeży przez polskie oddziały podczas Insurekcji Kościuszkowskiej jesienią 1794 r. Po śmierci wojowniczego Fryderyka Wielkiego (1786 r.) władzę w Prusach przejął jego bratanek Fryderyk Wilhelm II „Dokończył dzieła" rozbiorów Rzeczpospolitej, w wyniku czego państwo Hohenzollernów rozciągnęło się aż po Niemen i Bug. Umocnienia straciły więc na znaczeniu i jako założenie obronne skasowano je już w 1796 roku.

Wyspę odsprzedano prywatnemu właścicielowi, prawdopodobnie jednak budowle wojskowe zachowano. Być może należałoby jednak przyjąć inną datę likwidacji Fortu Lyck. Świadczy o tym wzmianka z 1831 roku o „załodze" twierdzy, złożonej wówczas z „podoficera i 3 inwalidów" oraz fakt rozebrania i przeniesienia szachulcowych konstrukcji magazynów zbożowych do Giżycka (Twierdza Boyen) dopiero ok. 1860 r.

Na Czarciej Wyspie pozostały dziś tyko ślady kamiennych fundamentów, obwałowań i szańców.

Więcej informacji na stronie: Piskiej Pozycji Ryglowej

Lokalizacja na mapie: